Cyfry rzymskie

Choć na świecie przyjęło się używać głównie arabskiego zapisu liczb (za pomocą cyfr 0-9), to są sytuacje kiedy korzystamy z zapisu rzymskiego np. podając wiek historyczny (XXI wiek), wypisując kolejnych królów/papieży/władców (Jan Paweł II) czy też zapisując numerację szkół i placówek (II Liceum Ogólnokształcące).

Ile cyfr jest w zapisie rzymskim?
Wbrew pozorom jest ich niewiele, a w zasadzie jest ich mniej niż mamy w systemie arabskim. W systemie rzymskim posługujemy się jedynie siedmioma znakami:

$$I – 1 \\
V – 5 \\
X – 10 \\
L – 50 \\
C – 100 \\
D – 500 \\
M – 1000$$

Jak zapisujemy liczby w systemie rzymskim?
Podstawową zasadą dotyczącą systemu rzymskiego jest to, że kiedy znak mniejszej wartości stoi przed znakiem o większej wartości (np. \(C\) przed \(D\)) to oznacza, że ten mniejszy znak odejmujemy od większego. W ten sposób \(CD\) oznacza \(400\) (bo \(500-100=400\)). Kiedy mniejszy znak stoi po prawej stronie znaku większego, to mamy do czynienia z dodawaniem i z tego też powodu zapis \(DC\) oznacza równowartość \(600\) (bo \(500+100=600\)).

Ważna uwaga – odejmowany może być tylko jeden znak! Przykładowo nie możemy zapisać liczby \(800\) jako \(CCM\). Musimy ją zapisać jako \(DCCC\).

Czy można stawiać kilka jednakowych znaków obok siebie?
Tak, ale ta zasada dotyczy tylko niektórych znaków – \(I\), \(X\), \(C\) oraz \(M\). Te cztery znaki można zapisać maksymalnie trzykrotnie obok siebie. Pozostałe znaki (\(V\), \(L\) oraz \(D\)) mogą występować tylko pojedynczo. Jeśli więc chcemy zapisać liczbę \(20\) w systemie rzymskim nie możemy zapisać tego jako \(VVVV\), tylko musimy zastosować zapis \(XX\).

Zobacz także:

14 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
PORSCHE

Dobrze się sprawdza dostałem 5 z tego.dzieki

Natalia Julia Antolak

Bardzo mnie zaciekawiła

klaudia

niezłe, ja mam 9 lat

julJULA
Reply to  klaudia

ja też

Kamiiii

te strona jest ok

Łucja

Ja nareszcie zrozumiałam o co chodzi, poza tym uczę się na sprawdzian trzecioklasisty

Nataliss

Bardzo fajne dostałam 6 z matmy mam 10 lat.

MAJKA L.

Spoko strona

Shiuxenxy >♥<

Bardzo dziękuje za pomoc!

Snowy > <

Dzięki za pomoc!! nie znałam cyfr rzymskich! a ta stronka mi pomogła!

matematyk111

fajna gierka polecam

Rzymianin

Czy 4000 w systemie rzymskim to MMMM?

lol
Reply to  Rzymianin

nie bo może być max. 3 znaki takie same czyli max to 3000 (mmm)

Liliana ❤️

Umiem cyfry rzymskie ale ta stronka jest spoko luz