Suma S10 dziesięciu początkowych kolejnych wyrazów tego ciągu jest równa 90

Ciąg arytmetyczny \((a_n)\) jest określony dla każdej liczby naturalnej \(n\ge1\). Suma \(S_{10}\) dziesięciu początkowych kolejnych wyrazów tego ciągu jest równa \(90\). Średnia arytmetyczna pierwszego, siódmego i ósmego wyrazu tego ciągu jest równa \(10\). Oblicz pierwszy wyraz i różnicę ciągu \((a_n)\).

Rozwiązanie

Krok 1. Zapisanie pierwszego równania na podstawie sumy \(S_{10}\).
Korzystając ze wzoru na sumę \(n\) początkowych wyrazów ciągu arytmetycznego \(S_{n}=\frac{2a_{1}+(n-1)r}{2}\cdot n\) możemy zapisać, że:
$$S_{10}=\frac{2a_{1}+9r}{2}\cdot10=90 \\
(2a_{1}+9r)\cdot5=90 \\
2a_{1}+9r=18$$

Krok 2. Zapisanie drugiego równania na podstawie średniej arytmetycznej.
Skoro średnia arytmetyczna pierwszego, siódmego i ósmego wyrazu jest równa \(10\), to suma tych trzech wyrazów musi być równa \(30\). Korzystając ze wzoru na \(n\)-ty wyraz ciągu arytmetycznego \(a_{n}=a_{1}+(n-1)r\) możemy rozpisać poszczególne wyrazy jako \(a_{7}=a_{1}+6r\) oraz \(a_{8}=a_{1}+7r\), zatem:
$$a_{1}+a_{7}+a_{8}=30 \\
a_{1}+a_{1}+6r+a_{1}+7r=30 \\
3a_{1}+13r=30$$

Krok 3. Rozwiązanie układu równań.
Otrzymane równania tworzą układ równań:
$$\begin{cases}
2a_{1}+9r=18 \\
3a_{1}+13r=30
\end{cases}$$

Skorzystamy z metody przeciwnych współczynników, mnożąc pierwsze równanie przez \(3\), a drugie przez \(-2\):
$$\begin{cases}
6a_{1}+27r=54 \\
-6a_{1}-26r=-60
\end{cases}$$

Dodając oba równania stronami, otrzymamy:
$$r=-6$$

Podstawiając teraz \(r=-6\) do pierwszego równania, wyznaczymy pierwszy wyraz ciągu:
$$2a_{1}+9\cdot(-6)=18 \\
2a_{1}-54=18 \\
2a_{1}=72 \\
a_{1}=36$$

Odpowiedź

\(a_{1}=36\) oraz \(r=-6\)

Ten temat w kursie maturalnym

Ciąg arytmetyczny

W kursie maturalnym ten temat omawiam w osobnej lekcji video, krok po kroku, na zadaniach z matury.

Zobacz lekcjęWięcej zadań z tego tematu

0 komentarzy