Matura próbna z matematyki (poziom podstawowy) - Marzec 2026
Zadanie 5. (2pkt) Wykaż, że liczba \(2501^{4}-2499^{4}\) jest podzielna przez \(10000\).
Odpowiedź
Udowodniono, korzystając ze wzorów skróconego mnożenia.
Wyjaśnienie:
Krok 1. Zastosowanie wzoru skróconego mnożenia.
Skorzystamy ze wzoru na różnicę kwadratów \(a^2-b^2=(a-b)(a+b)\), traktując \(2501^4\) jako \((2501^2)^2\) oraz \(2499^4\) jako \((2499^2)^2\):
$$2501^{4}-2499^{4}=(2501^{2})^{2}-(2499^{2})^{2}=(2501^{2}-2499^{2})(2501^{2}+2499^{2})$$
Do pierwszego czynnika ponownie stosujemy wzór na różnicę kwadratów, zatem:
$$2501^{2}-2499^{2}=(2501-2499)(2501+2499)=2\cdot5000=10000$$
Krok 2. Zakończenie dowodzenia.
Możemy teraz zapisać, że:
$$2501^{4}-2499^{4}=10000\cdot(2501^{2}+2499^{2})$$
Czynnik \(2501^{2}+2499^{2}\) jest liczbą naturalną, a cała liczba \(2501^{4}-2499^{4}\) jest iloczynem liczby \(10000\) i pewnej liczby naturalnej. Oznacza to, że liczba \(2501^{4}-2499^{4}\) jest podzielna przez \(10000\), co kończy dowód.
Zadanie 8. (2pkt) Rozwiąż nierówność \((x-3)(x+5)>9\). Zapisz obliczenia.
Odpowiedź
\(x\in(-\infty,-6)\cup(4,+\infty)\)
Wyjaśnienie:
Krok 1. Przekształcenie nierówności do postaci ogólnej.
Wymnażamy lewą stronę nierówności i przenosimy wszystko na jedną stronę:
$$(x-3)(x+5)\gt9 \\
x^{2}+5x-3x-15\gt9 \\
x^{2}+2x-15\gt9 \\
x^{2}+2x-24\gt0$$
Krok 2. Obliczenie miejsc zerowych wielomianu.
Współczynniki: \(a=1,\;b=2,\;c=-24\)
$$Δ=b^2-4ac=2^{2}-4\cdot1\cdot(-24)=4+96=100 \\
\sqrt{Δ}=\sqrt{100}=10$$
$$x_{1}=\frac{-b-\sqrt{Δ}}{2a}=\frac{-2-10}{2\cdot1}=\frac{-12}{2}=-6 \\
x_{2}=\frac{-b+\sqrt{Δ}}{2a}=\frac{-2+10}{2\cdot1}=\frac{8}{2}=4$$
Krok 3. Szkicowanie wykresu paraboli.
Współczynnik kierunkowy \(a\) jest dodatni, więc parabola będzie mieć ramiona skierowane do góry. Zaznaczamy więc na osi wyznaczone miejsca zerowe \(x=-6\) oraz \(x=4\) (kropki będą niezamalowane, bo w nierówności wystąpił znak \(\gt\)) i rysujemy parabolę:
Krok 4. Odczytanie rozwiązania.
Interesują nas wyniki większe od zera, zatem interesuje nas to co znalazło się nad osią. To oznacza, że rozwiązaniem tej nierówności jest suma przedziałów:
$$x\in(-\infty,-6)\cup(4,+\infty)$$
Zadanie 9. (1pkt) Rozwiązaniem układu równań \(\begin{cases}20x+20y=1\\26x-26y=1\end{cases}\) jest para liczb: \(x=x_{0}\), \(y=y_{0}\).
Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.
Suma \(x_{0}+y_{0}\) jest liczbą dodatnią
Iloczyn \(x_{0}\cdot y_{0}\) jest liczbą dodatnią
Odpowiedź
1) PRAWDA
2) PRAWDA
Wyjaśnienie:
Krok 1. Rozwiązanie układu równań.
Ten układ równań możemy rozwiązać na różne sposoby, ale najlepiej byłoby chyba zacząć od wymnożenia pierwszego równania przez \(20\), a drugiego przez \(26\), otrzymując:
$$\begin{cases}x+y=\frac{1}{20}\\
x-y=\frac{1}{26}\end{cases}$$
Dodając teraz obydwa równania stronami, otrzymamy:
$$2x=\frac{1}{20}+\frac{1}{26} \\
2x=\frac{26}{520}+\frac{20}{520} \\
2x=\frac{46}{520} \\
x=\frac{23}{520}$$
Znając wartość \(x\), możemy przystąpić do wyznaczenia wartości \(y\). W tym celu podstawiamy \(x=\frac{23}{520}\) do np. pierwszego równania, zatem:
$$20\cdot\frac{23}{520}+20y=1 \\
\frac{23}{26}+20y=1 \\
20y=\frac{3}{26} \quad\bigg/\cdot\frac{1}{20} \\
y=\frac{3}{520}$$
Krok 2. Ocena prawdziwości pierwszego zdania.
Obydwie liczby są dodatnie, więc suma tych liczb też będzie dodatnia. Zdanie jest więc prawdą.
Krok 3. Ocena prawdziwości drugiego zdania.
Obydwie liczby są dodatnie, więc iloczyn tych liczb też będzie dodatni. Zdanie jest więc prawdą.
Zadanie 10. (1pkt) Funkcja liniowa \(f\) jest określona wzorem \(f(x)=(k+2)x+(k-3)\), gdzie \(k\) jest liczbą rzeczywistą.
Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.
Funkcja \(f\) jest malejąca dla każdej liczby \(k\) należącej do przedziału \((-\infty,2)\)
W kartezjańskim układzie współrzędnych \((x,y)\) wykres funkcji \(f\) przechodzi przez punkt \((0,1)\) dla \(k=4\)
Odpowiedź
1) FAŁSZ
2) PRAWDA
Wyjaśnienie:
Krok 1. Ocena prawdziwości pierwszego zdania.
Funkcja liniowa jest malejąca, gdy współczynnik kierunkowy jest ujemny. Współczynnikiem kierunkowym naszej funkcji jest wyrażenie \(k+2\). Ta funkcja będzie więc malejąca, gdy:
$$k+2\lt0 \\
k\lt-2$$
Funkcja jest więc malejąca dla \(k\in(-\infty,-2)\), a nie dla \(k\in(-\infty,2)\). Zdanie jest więc fałszem.
Krok 2. Ocena prawdziwości drugiego zdania.
Podstawiając \(k=4\) do wzoru funkcji, otrzymamy:
$$f(x)=(4+2)x+(4-3) \\
f(x)=6x+1$$
Teraz sprawdźmy jaką wartość osiągnie nasza funkcja dla argumentu \(x=0\):
$$f(0)=6\cdot0+1 \\
f(0)=1$$
Wyszło nam, że rzeczywiście \(f(0)=1\), co oznacza, że wykres funkcji przechodzi przez punkt \((0,1)\). Zdanie jest więc prawdą.
Zadanie 11. (5pkt) Funkcja \(f\) jest określona następująco:
\(f(x)=\begin{cases}x+5&\text{dla }x\in[-4,-2)\\x+3&\text{dla }x\in[-2,1]\\-2x+5&\text{dla }x\in(1,3]\end{cases}\)
Wykres funkcji \(y=f(x)\) przedstawiono w kartezjańskim układzie współrzędnych \((x,y)\) na rysunku poniżej.
Zadanie 11.1. (1pkt) Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.
Funkcja \(f\) jest rosnąca w przedziale \([-4,-2]\)
Funkcja \(f\) jest malejąca w przedziale \([1,3]\)
Odpowiedź
1) FAŁSZ
2) PRAWDA
Wyjaśnienie:
Krok 1. Ocena prawdziwości pierwszego zdania.
Zadanie ma zaszytą sporą pułapkę. Owszem, patrząc na wykres, moglibyśmy odnieść wrażenie że funkcja jest rosnąca w przedziale od \(-4\) aż do \(-2\), ale widzimy też, że dla argumentu \(x=-2\) ta wartość funkcji nagle jest mniejsza (zwróć uwagę na zamalowaną kropkę). Funkcja nie jest więc rosnąca w całym podanym przedziale, zatem zdanie jest fałszem.
Krok 2. Ocena prawdziwości drugiego zdania.
Dla \(x=1\) funkcja przyjmuje wartość równą \(4\), a potem z każdym kolejnym argumentem, aż do \(x=3\), ta wartość jest coraz mniejsza. Funkcja w tym przedziale jest więc malejąca, czyli zdanie jest prawdą.
Zadanie 11.2. (2pkt) Uzupełnij zdania. Wpisz odpowiednie liczby w wykropkowanych miejscach, aby zdania były prawdziwe.
\(1\). Największa wartość funkcji jest równa \(......\)
\(2\). Równanie \(f(x)=\sqrt{5}\) ma \(......\) rozwiązania.
Odpowiedź
1. \(4\)
2. \(3\)
Wyjaśnienie:
Krok 1. Rozwiązanie pierwszej części zadania.
Z wykresu możemy wprost odczytać, że największa wartość funkcji to \(4\), która jest przyjmowana dla argumentu \(x=1\).
Krok 2. Rozwiązanie drugiej części zadania.
Teoretycznie moglibyśmy sprawdzić, kiedy poszczególne wzory naszej funkcji przyjmują wartość równą \(\sqrt{5}\), ale do tego zadania można podejść znacznie sprytniej. Pytają się nas o liczbę rozwiązań, a to możemy odczytać wprost z wykresu. Wystarczy sprawdzić w ilu miejscach przyjmowana jest wartość równa \(\sqrt{5}\). Wiedząc, że \(\sqrt{5}\approx2,24\) możemy bez cienia wątpliwości stwierdzić, że taka wartość jest przyjmowana aż dla trzech argumentów, więc to równanie będzie mieć po prostu \(3\) rozwiązania.
Zadanie 11.3. (2pkt) Uzupełnij zdania. Wpisz odpowiednie przedziały w wykropkowanych miejscach, aby zdania były prawdziwe.
\(1\). Dziedziną funkcji jest przedział \(......\)
\(2\). Zbiorem wszystkich rozwiązań nierówności \(f(x)\lt1\) jest przedział \(......\)
Odpowiedź
1. \([-4, 3]\)
2. \((2, 3]\)
Wyjaśnienie:
Krok 1. Rozwiązanie pierwszej części zadania.
Z wykresu wynika, że funkcja jest określona dla \(x\in[-4,-2)\cup[-2,1]\cup(1,3]\). Po połączeniu tych przedziałów otrzymujemy jeden przedział \([-4,3]\).
Krok 2. Rozwiązanie drugiej części zadania.
Celem zadania jest tak naprawdę odpowiedź na pytanie, dla jakich argumentów \(x\) funkcja przyjmuje wartość mniejszą od \(1\). Zerkając na wykres widzimy, że zbiorem wszystkich rozwiązań nierówności \(f(x)\lt1\) jest przedział \((2,3]\).
Zadanie 12. (3pkt) Funkcja kwadratowa jest określona wzorem \(f(x)=-16x^{2}+40x+11\). W kartezjańskim układzie współrzędnych \((x,y)\) wykresem funkcji jest parabola o wierzchołku w punkcie \(C\). Ta parabola przecina oś \(Ox\) w punktach \(A\) oraz \(B\). Oblicz pole trójkąta \(ABC\). Zapisz obliczenia.
Wyjaśnienie:
Krok 1. Sporządzenie rysunku pomocniczego.
Sytuacja z treści zadania wyglądać będzie mniej więcej w ten sposób:
Widzimy więc, że aby poznać pole trójkąta, musimy najpierw wyznaczyć miejsca zerowe funkcji (pozwoli to na poznanie długości podstawy), a następnie musimy poznać jeszcze współrzędne wierzchołka paraboli (co pozwoli nam wyznaczyć wysokość trójkąta).
Krok 2. Wyznaczenie miejsc zerowych funkcji.
Aby wyznaczyć punkty przecięcia paraboli z osią \(Ox\), musimy sprawdzić kiedy \(-16x^2+40x+11\) przyjmuje wartość równą \(0\), czyli musimy po prostu rozwiązać równanie kwadratowe \(-16x^2+40x+11=0\). Jest to równanie zapisane w postaci ogólnej, zatem z pomocą przyjdzie nam delta:
Współczynniki: \(a=-16,\;b=40,\;c=11\)
$$Δ=b^2-4ac=40^2-4\cdot(-16)\cdot11=1600-(-704)=2304 \\
\sqrt{Δ}=\sqrt{2304}=48$$
$$x_{1}=\frac{-b-\sqrt{Δ}}{2a}=\frac{-40-48}{2\cdot(-16)}=\frac{-88}{-32}=\frac{11}{4} \\
x_{2}=\frac{-b+\sqrt{Δ}}{2a}=\frac{-40+48}{2\cdot(-16)}=\frac{8}{-32}=-\frac{1}{4}$$
Zatem punkty przecięcia z osią \(Ox\) to \(A=\left(-\frac{1}{4},0\right)\) oraz \(B=\left(\frac{11}{4},0\right)\).
Krok 2. Obliczenie długości podstawy trójkąta \(ABC\).
Podstawą trójkąta \(ABC\) jest odcinek \(AB\), którego długość obliczymy jako różnicę:
$$|AB|=\frac{11}{4}-\left(-\frac{1}{4}\right) \\
|AB|=\frac{11}{4}+\frac{1}{4} \\
|AB|=\frac{12}{4} \\
|AB|=3$$
Krok 3. Wyznaczenie współrzędnych wierzchołka paraboli i wysokości trójkąta.
Korzystając ze wzorów \(p=\frac{-b}{2a}\) oraz \(q=\frac{-\Delta}{4a}\), możemy bez problemu obliczyć współrzędne wierzchołka. Nas tak naprawdę interesuje tylko druga współrzędna, bo chcemy się dowiedzieć jak wysoko nad osią \(Ox\) jest ten wierzchołek, zatem:
$$q=\frac{-2304}{4\cdot(-16)} \\
q=\frac{-2304}{-64} \\
q=36$$
Tym samym wysokość naszego trójkąta to \(h=36\).
Krok 4. Obliczenie pola trójkąta \(ABC\).
Na koniec zostało obliczenie pola trójkąta, zatem:
$$P=\frac{1}{2}\cdot|AB|\cdot h \\
P=\frac{1}{2}\cdot3\cdot36 \\
P=54$$
Zadanie 14. (3pkt) Ciąg \((a_{n})\) jest określony wzorem \(a_{n}=\frac{3n+9}{n+1}\) dla każdej liczby naturalnej \(n\ge1\). Wyznacz wszystkie wartości \(x\), dla których trzywyrazowy ciąg \((a_{5},2x^{2},3x^{2}+5)\) jest arytmetyczny. Zapisz obliczenia.
Odpowiedź
\(x=3 \quad\lor\quad x=-3\)
Wyjaśnienie:
Krok 1. Obliczenie wartości \(a_{5}\).
Podstawiamy \(n=5\) do wzoru ciągu:
$$a_{5}=\frac{3\cdot5+9}{5+1} \\
a_{5}=\frac{15+9}{6} \\
a_{5}=\frac{24}{6} \\
a_{5}=4$$
Krok 2. Zapisanie warunku na ciąg arytmetyczny.
Trzywyrazowy ciąg \((4,\;2x^2,\;3x^2+5)\) jest arytmetyczny wtedy, gdy różnica między kolejnymi wyrazami jest stała. To oznacza, że:
$$2x^2-4=3x^2+5-2x^2$$
Krok 3. Rozwiązanie równania.
Otrzymaliśmy równanie kwadratowe, które musimy teraz rozwiązać. Zaczynając od porządkowania wyrazów, otrzymamy taką sytuację:
$$2x^2-4=3x^2+5-2x^2 \\
2x^2-4=x^{2}+5 \\
2x^2-x^{2}=5+4 \\
x^2=9 \\
x=3 \quad\lor\quad x=-3$$
Krok 4. Weryfikacja otrzymanych wyników.
Sprawdźmy oba rozwiązania, weryfikując czy otrzymamy ciąg arytmetyczny:
Dla \(x=3\):
Pierwszy wyraz: \(4\)
Drugi wyraz: \(2\cdot3^{2}=18\)
Trzeci wyraz: \(3\cdot3^{2}+5=32\)
Ciąg \((4,18,32)\) ma stałą różnicę \(r=14\), więc jest arytmetyczny.
Dla \(x=-3\):
Pierwszy wyraz: \(4\)
Drugi wyraz: \(2\cdot(-3)^{2}=18\)
Trzeci wyraz: \(3\cdot(-3)^{2}+5=32\)
Ciąg \((4,18,32)\) ma stałą różnicę \(r=14\), więc również jest arytmetyczny.
Ten ciąg jest zatem arytmetyczny dla \(x=3\) oraz \(x=-3\).
Zadanie 17. (2pkt) Kąt o mierze \(\alpha\) jest rozwarty oraz \(\sin\alpha=\frac{1}{\sqrt{3}}\). Oblicz wartość wyrażenia \(\frac{3\sin\alpha}{\operatorname{tg}\alpha}\). Zapisz obliczenia.
Odpowiedź
\(\frac{3sin\alpha}{tg\alpha}=-\sqrt{6}\)
Wyjaśnienie:
Krok 1. Przekształcenie wyrażenia.
Z własności funkcji trygonometrycznych wiemy, że \(tg\alpha=\frac{sin\alpha}{cos\alpha}\). Podstawiamy to teraz do naszego wyrażenia:
$$\frac{3sin\alpha}{tg\alpha}=\frac{3sin\alpha}{\frac{sin\alpha}{cos\alpha}}=3sin\alpha\cdot\frac{cos\alpha}{sin\alpha}=3cos\alpha$$
Zatem musimy obliczyć wartość \(3cos\alpha\).
Krok 2. Obliczenie wartości \(cos\alpha\).
Korzystając z jedynki trygonometrycznej \(sin^{2}\alpha+cos^{2}\alpha=1\), możemy zapisać, że:
$$cos^{2}\alpha=1-sin^{2}\alpha \\
cos^{2}\alpha=1-\left(\frac{1}{\sqrt{3}}\right)^{2} \\
cos^{2}\alpha=1-\frac{1}{3} \\
cos^{2}\alpha=\frac{2}{3} \\
cos\alpha=\sqrt{\frac{2}{3}} \quad\lor\quad cos\alpha=-\sqrt{\frac{2}{3}}$$
Z treści zadania wynika, że kąt \(\alpha\) jest rozwarty, zatem cosinus tego kąta jest ujemny. Dodatnie rozwiązanie zatem odrzucamy. Podstawiając teraz \(cos\alpha=-\sqrt{\frac{2}{3}}\), otrzymamy:
$$cos\alpha=-\sqrt{\frac{2}{3}}=-\frac{\sqrt{2}}{\sqrt{3}}=-\frac{\sqrt{2}\cdot\sqrt{3}}{3}=-\frac{\sqrt{6}}{3}$$
Krok 3. Obliczenie wartości wyrażenia.
Ustaliliśmy już, że nasze wyrażenie jest równe \(3cos\alpha\), zatem będzie ono równe:
$$3\cdot\left(-\frac{\sqrt{6}}{3}\right)=-\sqrt{6}$$
Zadanie 20. (1pkt) Punkty \(A\), \(B\), \(C\) oraz \(D\) leżą na okręgu o środku w punkcie \(O\). Punkt \(K\) jest punktem przecięcia cięciwy \(AC\) i średnicy \(BD\). Kąt \(COB\) jest prosty, a kąt \(AKD\) ma miarę \(78°\) (zobacz rysunek).
Miara kąta ostrego \(BDA\) jest równa:
A. \(45°\)
B. \(51°\)
C. \(57°\)
D. \(78°\)
Wyjaśnienie:
Krok 1. Określenie miary kąta \(KAD\).
Z treści zadania i opisu rysunku wynika, że kąt środkowy \(COB\), oparty na łuku \(BC\) jest prosty. To oznacza, że kąt przyległy \(COD\), oparty na łuku \(CD\) ma także miarę \(90°\). Z własności kątów środkowych i wpisanych wiemy, że każdy kąt wpisany, oparty na łuku \(CD\) będzie mieć tym samym miarę dwa razy mniejszą, czyli miarę \(45°\). To prowadzi nas do wniosku, że kąt \(KAD\) ma miarę \(45°\).
Krok 2. Wyznaczenie miary kąta \(BDA\).
Spójrzmy na trójkąt AKD. Znamy już dwie miary kątów w tym trójkącie, zatem poszukiwany kąt BDA ma miarę:
$$|\sphericalangle BDA|=180°-78°-45°=57°$$
Zadanie 21. (3pkt) Dany jest trapez równoramienny \(ABCD\) o podstawach \(AB\) i \(CD\), w którym \(|AB|=2\cdot|CD|\). Przekątna \(AC\) tego trapezu jest zawarta w dwusiecznej kąta \(DAB\). Wykaż, że w tym trapezie miara kąta \(DAB\) jest równa \(60^{\circ}\).
Odpowiedź
Udowodniono korzystając z własności trójkątów i trygonometrii.
Wyjaśnienie:
Krok 1. Wykorzystanie własności kątów w trapezie.
Z treści zadania wiemy, że przekątna \(AC\) to dwusieczna kąta \(DAB\). Oznaczmy połowę tego kąta jako \(\alpha\), wtedy \(\angle DAC=\angle CAB=\alpha\), a cały kąt \(\angle DAB=2\alpha\). Ponieważ podstawy trapezu \(AB\) i \(CD\) są równoległe, kąty naprzemianległe \(\angle DCA\) i \(\angle CAB\) mają równe miary, więc \(\angle DCA=\alpha\).
Krok 2. Dostrzeżenie trójkąta równoramiennego.
Rozpatrzmy trójkąt \(ACD\). Z naszych ustaleń wynika, że \(|\sphericalangle DAC|=\alpha\) oraz \(|\sphericalangle DCA|=\alpha\). Trójkąt ten jest więc równoramienny, zatem ramiona \(AD\) i \(CD\) są sobie równe.
Krok 3. Poprowadzenie wysokości i zastosowanie trygonometrii.
Niech długość krótszej podstawy wynosi \(|CD|=a\), wtedy ramię trapezu \(|AD|=a\) oraz dłuższa podstawa \(|AB|=2a\) (co wynika wprost z treści zadania). Prowadząc wysokości z punktów \(C\) i \(D\) na podstawę \(AB\), utworzył nam się na środku odcinek o długości \(a\). Ponieważ trapez jest równoramienny, pozostała część podstawy układa się na dwa równe odcinki przy kątach ostrych. Odcinek przy kącie \(DAB\) ma więc długość \(\frac{2a-a}{2}=\frac{a}{2}\).
Krok 4. Obliczenie miary kąta \(DAB\).
Powstał nam mały trójkąt prostokątny, w którym przyprostokątną przy kącie \(DAB\) jest obliczony odcinek \(\frac{a}{2}\), a przeciwprostokątną jest ramię trapezu o długości \(a\). Skorzystajmy zatem z funkcji trygonometrycznych (a dokładniej to z cosinusa), aby obliczyć miarę tego kąta:
$$cos=\frac{\frac{a}{2}}{a} \\
cos=\frac{1}{2}$$
Z tablic trygonometrycznych możemy odczytać, że cosinus przyjmuje wartość \(\frac{1}{2}\) dla kąta ostrego o mierze \(60°\), co należało udowodnić.
Zadanie 24. (4pkt) W kartezjańskim układzie współrzędnych \((x,y)\) punkty \(A=(-3,0)\) oraz \(C=(5,6)\) są końcami przekątnej kwadratu \(ABCD\). Kwadrat \(A'B'C'D'\) jest obrazem kwadratu \(ABCD\) w symetrii osiowej względem osi \(Oy\). Wyznacz równanie okręgu opisanego na kwadracie \(A'B'C'D'\). Zapisz obliczenia.
Odpowiedź
\((x+1)^{2}+(y-3)^{2}=25\)
Wyjaśnienie:
Krok 1. Obliczenie współrzędnych środka okręgu opisanego na kwadracie \(ABCD\).
Środek okręgu opisanego na kwadracie znajduje się dokładnie w połowie jego przekątnej. Korzystając ze wzoru na środek odcinka, obliczmy współrzędne środka \(S\):
$$S=(\frac{x_{A}+x_{C}}{2},\frac{y_{A}+y_{C}}{2}) \\
S=\left(\frac{-3+5}{2},\frac{0+6}{2}\right) \\
S=\left(\frac{2}{2},\frac{6}{2}\right) \\
S=(1,3)$$
Krok 2. Obliczenie promienia okręgu opisanego na kwadracie \(ABCD\).
Promień tego okręgu to połowa długości przekątnej \(AC\). Obliczamy najpierw długość odcinka \(AC\):
$$|AC|=\sqrt{(x_{C}-x_{A})^{2}+(y_{C}-y_{A})^{2}} \\
|AC|=\sqrt{(5-(-3))^{2}+(6-0)^{2}} \\
|AC|=\sqrt{8^{2}+6^{2}} \\
|AC|=\sqrt{64+36} \\
|AC|=\sqrt{100} \\
|AC|=10$$
Skoro średnica wynosi \(10\), to promień jest równy \(r=5\).
Krok 3. Wyznaczenie środka i równania nowego okręgu.
Kwadrat \(A'B'C'D'\) jest odbiciem symetrycznym względem osi \(Oy\). W takiej symetrii zmienia się znak pierwszej współrzędnej punktu na przeciwny, więc nowy środek okręgu to \(S'=(-1,3)\). Promień okręgu się nie zmienia i nadal wynosi \(r=5\). Mamy zatem już wszystkie potrzebne dane do zapisania równania okręgu, który jest opisany na nowym kwadracie:
$$(x-x_{S'})^{2}+(y-y_{S'})^{2}=r^{2} \\
(x-(-1))^{2}+(y-3)^{2}=5^{2} \\
(x+1)^{2}+(y-3)^{2}=25$$
Zadanie 26. (2pkt) Dany jest ostrosłup prawidłowy czworokątny, w którym krawędź podstawy ma długość \(12\). Ściana boczna tego ostrosłupa tworzy z płaszczyzną podstawy kąt o mierze \(30°\). Oblicz objętość tego ostrosłupa. Zapisz obliczenia.
Odpowiedź
\(V=96\sqrt{3}\)
Wyjaśnienie:
Krok 1. Sporządzenie rysunku pomocniczego.
Skoro ostrosłup jest prawidłowy czworokątny, to w jego podstawie znajduje się po prostu kwadrat. Sytuacja z treści zadania wygląda następująco:
Krok 2. Wyznaczenie wysokości ostrosłupa.
Spójrzmy na trójkąt prostokątny, który utworzył nam się na rysunku. Jest to klasyczny trójkąt prostokątny o kątach \(30°, 60°, 90°\). Zgodnie z własnościami takiego trójkąta, krótsza przyprostokątna (w tym przypadku wysokość ostrosłupa) ma długość \(a\), z kolei dłuższa przyprostokątna (która ma u nas długość \(6\)) będzie bokiem który ma długość \(a\sqrt{3}\). Możemy więc zapisać, że:
$$a\sqrt{3}=6 \\
a=\frac{6}{\sqrt{3}}=\frac{6\cdot\sqrt{3}}{\sqrt{3}\cdot\sqrt{3}}=\frac{6\sqrt{3}}{3}=2\sqrt{3}$$
Tym samym \(H=2\sqrt{3}\).
Krok 3. Obliczenie objętości ostrosłupa.
W podstawie mamy kwadrat o boku \(12\), z kolei wysokość naszej bryły to \(H=2\sqrt{3}\), zatem korzystając ze wzoru na objętość ostrosłupa, otrzymamy:
$$V=\frac{1}{3}\cdot P_{p}\cdot H \\
V=\frac{1}{3}\cdot12\cdot12\cdot2\sqrt{3} \\
V=\frac{288\sqrt{3}}{3} \\
V=96\sqrt{3}$$
Zadanie 27. (1pkt) Pole powierzchni całkowitej walca \(C_{1}\) jest równe \(12\pi\), a objętość tego walca jest równa \(4\pi\). Walec \(C_{2}\) jest podobny do walca \(C_{1}\) w skali \(k=2\). Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń.
Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F - jeśli jest fałszywe.
Pole powierzchni całkowitej walca \(C_{2}\) jest równe \(48\pi\).
Objętość walca \(C_{2}\) jest równa \(32\pi\).
Odpowiedź
1) PRAWDA
2) PRAWDA
Wyjaśnienie:
Krok 1. Omówienie zasad podobieństwa brył.
Jeśli bryła jest podobna do innej bryły w skali \(k\), to:
· pole powierzchni zmienia się \(k^{2}\) razy,
· objętość zmienia się \(k^{3}\) razy.
W naszym przypadku \(k=2\), więc \(k^{2}=4\) oraz \(k^{3}=8\).
Krok 2. Ocena prawdziwości pierwszego zdania.
Pole powierzchni całkowitej walca \(C_{2}\) powinno wynosić:
$$P_{C_{2}}=k^{2}\cdot P_{C_{1}} \\
P_{C_{2}}=4\cdot12\pi \\
P_{C_{2}}=48\pi$$
To oznacza, że pierwsze zdanie jest prawdą.
Krok 3. Ocena prawdziwości drugiego zdania.
Objętość walca \(C_{2}\) powinna wynosić:
$$V_{C_{2}}=k^{3}\cdot V_{C_{1}} \\
V_{C_{2}}=8\cdot4\pi \\
V_{C_{2}}=32\pi$$
To oznacza, że drugie zdanie jest prawdą.
Zadanie 28. (1pkt) Rysunek drwala składa się z sześciu obszarów ponumerowanych liczbami od \(1\) do \(6\) (zobacz rysunek). Każdy z tych obszarów należy pokolorować jednym z siedmiu kolorów w taki sposób, aby każde dwa obszary graniczące ze sobą miały różny kolor.
Wszystkich takich sposobów pokolorowania drwala jest:
A. \(7\cdot6^{5}\)
B. \(7^{3}\cdot6^{3}\)
C. \(7\cdot6\)
D. \(7\cdot6\cdot5\cdot4\cdot3\cdot2\)
Wyjaśnienie:
Na rysunku widać sylwetkę drwala podzieloną na sześć obszarów ułożonych "od góry do dołu" jak łańcuch: obszar \(1\) (głowa) graniczy z obszarem \(2\) (twarz), obszar \(2\) graniczy z \(3\) (tułów), obszar \(3\) graniczy z \(4\) (nogi) i z \(5\) (trzon), a obszar \(5\) graniczy z \(6\) (ostrze). Każdy obszar graniczy wyłącznie z sąsiednimi w tym łańcuchu (żaden obszar nie "przeskakuje" nad innym).
Mamy zatem łańcuch sąsiedztw: \(1-2-3-4-5-6\). Kolorujemy go kolejno:
· Obszar \(1\): dowolny z \(7\) kolorów, czyli \(7\) możliwości.
· Obszar \(2\): dowolny kolor oprócz koloru obszaru \(1\), czyli \(6\) możliwości.
· Obszar \(3\): dowolny kolor oprócz koloru obszaru \(2\), czyli \(6\) możliwości.
· Obszar \(4\): dowolny kolor oprócz koloru obszaru \(3\), czyli \(6\) możliwości.
· Obszar \(5\): dowolny kolor oprócz koloru obszaru \(4\), czyli \(6\) możliwości.
· Obszar \(6\): dowolny kolor oprócz koloru obszaru \(5\), czyli \(6\) możliwości.
Łączna liczba sposobów:
$$7\cdot6\cdot6\cdot6\cdot6\cdot6=7\cdot6^{5}$$
Zadanie 32. (2pkt) Funkcja kwadratowa \(f\) jest określona wzorem \(f(x)=-5(x-\pi)^{2}+\sqrt{2}\)
Zadanie 32.2. (1pkt) Funkcja \(f\) przyjmuje wartość najmniejszą w przedziale \([0,6]\) dla argumentu:
A. \(0\)
B. \(3\)
C. \(\pi\)
D. \(6\)
Wyjaśnienie:
W danym przedziale, funkcja kwadratowa przyjmuje najmniejszą wartość albo na krańcach przedziału, albo w wierzchołku. Musimy więc tak naprawdę sprawdzić jakie wartości są przyjmowane dla \(x=0\), \(x=6\) oraz \(x=\pi\). Wartość dla \(x=\pi\) jest już nam znana i wynosi ona \(\sqrt{2}=\approx1,41\), zatem wystarczy teraz obliczyć wartości dla pozostałych argumentów:
$$f(0)=-5(0-\pi)^{2}+\sqrt{2} \\
f(0)\approx-5\cdot(-3,14)^{2}+1,41 \\
f(0)\approx-5\cdot9,86+1,41 \\
f(0)\approx-47,89$$
$$f(6)=-5(6-\pi)^{2}+\sqrt{2} \\
f(6)\approx-5\cdot(2,86)^2+1,41 \\
f(6)\approx-5\cdot8,18+1,41 \\
f(6)\approx-39,49$$
To oznacza, że najmniejsza wartość jest przyjmowana dla argumentu \(x=0\).
Ciekawy arkusz, trochę inny niż pozostałe, przez co delikatnie trudniejszy.
Zadanie 11.1 kolko otwarte a nawias zamkniety.? W drugiej odpowiedzi powinien byc falsz
Źle myślisz ;) To, że w przedziale (1,3] funkcja jest malejąca, nie oznacza, że nie może być malejąca także w przedziale domkniętym [1,3] ;) Dla x=1 funkcja przyjmuje wartość równą 4 i to jest największa wartość dla argumentów z tego przedziału, a potem im większy argument tym wartość funkcji jest coraz mniejsza – zdanie jest więc prawdziwe ;)
Zadanko z drwalem jest przepiękne :-D
mam glupie pytanie, ale w zadaniu 11.1 funkcja jest rosnaca w przedziale [-4 , -2] ale jest to falsz, wiec w zadaniu chodzi o to czy jest rosnaca tylko i wylacznie w tym przedziale?
Chodzi o to, że ona nie jest rosnąca w tym przedziale ;) A nie jest, ponieważ dla x=-2 mamy mniejszą wartość niż np. dla x=-3 ;) A jak mamy tę wartość mniejszą, to nie może to być przecież funkcja rosnąca…
Zadanie 9 z układem równań, można by szybciej i pewniej rozwiązać określając tylko znaki współczynników kierunkowych obu równań oraz punkty przecięcia z osią y.
Proste mają współczynniki kierunkowe 1 i -1 co widać bez obliczeń. Prosta malejąca ma dodatnie przecięcie z osią y (1/20), prosta rosnąca ujemne (-1/26). Stąd współrzędna x rozwiązania jest dodatnia. Dodatkowo, przecięcie z osią y prostej malejącej znajduje się dalej od punktu 0 niż przecięcie z osią y prostej rosnącej (|1/20| > |-1/26|). Zatem, współrzędna y rozwiązania jest również dodatnia.
Jest to ciekawa analiza, ale myślę, że mało kto by zrozumiał o co chodzi ;) Generalnie tutaj zwłaszcza udowodnienie tego, że x+y jest dodatnie jest jeszcze prostsze, bo wystarczy wyciągnąć w pierwszym równaniu liczbę 20 przed nawias. Ale potem i tak trzeba jeszcze zmierzyć się z drugim pytaniem, więc z tego sposobu zrezygnowałem.
Jest błąd w zadaniu 24 (powinno być x-1, a nie x+1) :)
Nie nie, powinno być x+1 ;)
Zadanie 5 można też tak: (2500 + 1)4 – (2500-1)4= 25004 + 4*25003 + 6*25002 + 4*2500 +1 –(25004 – 4*25003 + 6*25002 – 4*2500 +1)= 25004 + 4*25003 + 6*25002 + 4*2500 +1 -25004 + 4*25003 – 6*25002 + 4*2500 -1=
8*25003+8*2500 = 8*2500 *(25002+1) = 2*10 000 *(25002+1)
czy można prosić o wytłumaczenie zadania 20? Nie mam pojęcia skąd co sie bierze.
Już dodałem wyjaśnienia do zadań, w tym do zadania 20, więc można odświeżyć stronę ;)
Czy w zadaniu 21 można to udowodnić tylko z trygonometrii trójkąta stworzonego przez opuszczenie wysokości (wysokość tworzy z bokiem trapezu trójkąt prostokątny)?
A jak chcesz wykorzystać trygonometrię w tym trójkącie, żeby przeprowadzić to dowodzenie? ;)