Matura z matematyki (poziom podstawowy) - Maj 2026 (stara matura)
Zadanie 8. (1pkt) Na rysunku, w układzie współrzędnych \(x,y\), przedstawiono wykres funkcji \(f\).
Wskaż zdanie prawdziwe.
A. Rozwiązaniem równania \(f(x)=3\) jest liczba \(1\).
B. Największa wartość funkcji \(f\) w przedziale \(\langle2,3\rangle\) jest równa \(3\).
C. Funkcja \(f\) jest malejąca w przedziale \(\langle0,3\rangle\).
D. Funkcja \(f\) ma dwa miejsca zerowe.
Wyjaśnienie:
Sprawdźmy poprawność każdej z podanych odpowiedzi:
· Odp A.: Szukamy argumentu \(x\), dla którego wartość funkcji wynosi \(3\). Z wykresu odczytujemy, że dzieje się tak dla \(x=1\), zatem to zdanie jest prawdziwe.
· Odp B.: W przedziale \(\langle2,3\rangle\) funkcja przyjmuje największą wartość równą \(4\) (dla \(x=2\)). Zdanie jest więc fałszywe.
· Odp C.: W przedziale \(\langle0,2\rangle\) funkcja rośnie, a dopiero potem maleje. Zdanie jest więc fałszywe.
· Odp D.: Funkcja przecina oś \(OX\) tylko w jednym punkcie (dla \(x=-2\)). W punkcie \(x=5\) znajduje się otwarte kółko, więc nie należy on do dziedziny. Zdanie jest więc fałszywe.
Zadanie 9. (1pkt) Na rysunku, w układzie współrzędnych \(x,y\), przedstawiono wykres funkcji \(f\).
Zbiorem wartości funkcji \(f\) jest przedział:
A. \((-4,5)\)
B. \((-4,5\rangle\)
C. \(\langle-2,4\rangle\)
D. \((-2,4)\)
Wyjaśnienie:
Zbiór wartości odczytujemy z osi igreków. Widzimy, że najmniejszą wartość jaką przyjmuje nasza funkcja jest \(-2\), z kolei najwyższą jest \(4\), zatem zbiorem wartości funkcji \(f\) jest przedział \(\langle-2,4\rangle\).
Zadanie 10. (1pkt) Na rysunku, w układzie współrzędnych \(x,y\), przedstawiono wykres funkcji \(f\).
Zbiorem wszystkich argumentów, dla których funkcja \(f\) przyjmuje wartości ujemne, jest przedział:
A. \(\langle-4,-2)\)
B. \((-4,-2)\)
C. \(\langle-4,0)\)
D. \(\langle-2,2)\)
Wyjaśnienie:
Argumenty odczytujemy z osi iksów. Chcemy się dowiedzieć kiedy wartości przyjmowane przez funkcję są ujemne, czyli mniejsze od \(0\). Wykres zaczyna się w punkcie \(x=-4\) (zamalowana kropka, więc należy do przedziału) i przecina oś \(OX\) w punkcie \(x=-2\) (wtedy wartość wynosi \(0\), więc tego argumentu już nie bierzemy pod uwagę, czyli damy tutaj nawias otwarty). Zatem wartości ujemne funkcja przyjmuje dla \(x\in\langle-4,-2)\).
Zadanie 13. (1pkt) W chwili \(t=0\) z poziomu ziemi wyrzucono piłeczkę pionowo do góry. Przyjmijmy, że wysokość \(h\), na której znajduje się piłeczka w danej chwili \(t\), jest określona wzorem \(h(t)=-4,9t^{2}+14,7t\)
gdzie:
- czas \(t\) jest wyrażony w sekundach (\(s\)) i zmienia się od \(0\) do chwili pierwszego uderzenia piłeczki o ziemię
- wysokość \(h\) jest wyrażona w metrach i jest liczona względem poziomu ziemi.
Wyrzucona piłeczka po raz pierwszy uderzy w ziemię w chwili:
A. \(t=1,5 s\)
B. \(t=2 s\)
C. \(t=2,5 s\)
D. \(t=3 s\)
Wyjaśnienie:
Piłeczka uderza w ziemię, gdy jej wysokość wynosi \(0\). Musimy więc przyrównać wzór funkcji do zera, zatem:
$$-4,9t^2+14,7t=0$$
Powstało nam równanie kwadratowe, które musimy teraz rozwiązać. Możemy oczywiście zastosować niezawodną deltę, ale to jest jedno z tych równań, które damy radę rozwiązać nieco szybciej. Wystarczy wyłączyć wspólny czynnik przed nawias, otrzymując postać iloczynową:
$$-4,9t(t-3)=0$$
Aby iloczyn był równy zero, któryś z czynników musi być równy zero, zatem:
$$-4,9t=0 \quad\lor\quad t-3=0 \\
t=0 \quad\lor\quad t=3$$
Chwila \(t=0\) to moment wyrzucenia piłeczki. W takim razie piłeczka uderzy w ziemię po raz pierwszy w chwili \(t=3\).
Zadanie 15. (1pkt) Ciąg geometryczny \((a_{n})\) jest określony dla każdej liczby naturalnej \(n\ge1\). Wyrazy trzeci i szósty tego ciągu spełniają warunek \(a_{3}\cdot a_{6}=18\). Uzupełnij zdanie. Wpisz odpowiednią liczbę w wykropkowanym miejscu, aby zdanie było prawdziwe.
Iloczyn \(a_{2}\cdot a_{7}\) jest równy \(.........\)
Wyjaśnienie:
Do zadania można podejść na różne sposoby, ale najlepiej byłoby zauważyć, że \(a_{3}=a_{2}\cdot q\) oraz \(a_{6}=a_{7}:q\). Tym samym moglibyśmy zapisać, że:
$$a_{3}\cdot a_{6}=18 \\
(a_{2}\cdot q)\cdot(a_{7}:q)=18 \\
a_{2}\cdot a_{7}=18$$
Zadanie 19. (1pkt) W okrąg \(O\) o promieniu \(9\sqrt{3}\) wpisano trójkąt równoboczny \(T\).
Uzupełnij zdanie. Wpisz odpowiednią liczbę w wykropkowanym miejscu, aby zdanie było prawdziwe.
Bok trójkąta \(T\) ma długość \(.........\)
Wyjaśnienie:
Wzór na promień okręgu opisanego na trójkącie równobocznym to \(R=\frac{a\sqrt{3}}{3}\). Podstawiając wartość promienia \(9\sqrt{3}\), otrzymamy:
$$\frac{a\sqrt{3}}{3}=9\sqrt{3} \quad\bigg/\cdot3 \\
a\sqrt{3}=27\sqrt{3} \\
a=27$$
Zadanie 21. (1pkt) W kartezjańskim układzie współrzędnych \((x,y)\) dana jest prosta \(k\) o równaniu \(y=-\frac{1}{3}x+2\). Prosta \(l\) jest równoległa do prostej \(k\) i przechodzi przez punkt \((2,-2)\).
Prosta \(l\) przecina oś \(Oy\) w punkcie:
A. \((0,-3)\)
B. \((0,-\frac{1}{2})\)
C. \((0,-1)\)
D. \((0,-\frac{4}{3})\)
Wyjaśnienie:
Krok 1. Wyznaczenie współczynnika kierunkowego prostej \(l\).
Dwie proste są względem siebie równoległe tylko wtedy, gdy mają ten sam współczynnik kierunkowy. To prowadzi nas do wniosku, że prosta \(l\) ma ten sam współczynnik kierunkowy co prosta \(k\), zatem prosta \(l\) ma równanie postaci:
$$y=-\frac{1}{3}x+b$$
Krok 2. Wyznaczenie wartości współczynnika \(b\).
Aby wyznaczyć brakujący współczynnik \(b\), podstawiamy współrzędne punktu \((2,-2)\) do wzoru, przez który przechodzi prosta \(l\):
$$-2=-\frac{1}{3}\cdot2+b \\
-2=-\frac{2}{3}+b \\
b=-2+\frac{2}{3} \\
b=-\frac{6}{3}+\frac{2}{3} \\
b=-\frac{4}{3}$$
Równanie prostej \(l\) to w takim razie \(y=-\frac{1}{3}x-\frac{4}{3}\).
Krok 3. Znalezienie punktu przecięcia z osią \(Oy\).
Punkt przecięcia z osią \(Oy\) ma współrzędną \(x=0\), a jego współrzędna \(y\) jest równa wyrazowi wolnemu \(b\). Zatem jest to punkt \((0,-\frac{4}{3})\).
Zadanie 24. (1pkt) Wszystkich liczb naturalnych trzycyfrowych nieparzystych, w których zapisie dziesiętnym występują tylko cyfry \(0\), \(1\), \(2\), \(3\), \(4\), \(5\), \(6\) (np.: \(321\), \(555\)), jest:
A. \(6\cdot7\cdot3\)
B. \(6\cdot7\cdot7\)
C. \(7\cdot7\cdot3\)
D. \(7\cdot7\cdot7\)
Wyjaśnienie:
Tworzymy liczbę trzycyfrową z dostępnego zbioru \(7\) cyfr: \(\{0, 1, 2, 3, 4, 5, 6\}\).
· Cyfra setek: nie może być zerem, więc mamy do wyboru \(6\) cyfr.
· Cyfra dziesiątek: może być dowolną cyfrą ze zbioru, więc mamy \(7\) możliwości.
· Cyfra jedności: aby liczba była nieparzysta, na końcu musi stać cyfra nieparzysta. W naszym zbiorze są to cyfry \(\{1, 3, 5\}\), czyli mamy \(3\) możliwości.
Zgodnie z regułą mnożenia, wszystkich takich liczb jest zatem \(6\cdot7\cdot3\).
Zadanie 25. (1pkt) Średnia arytmetyczna trzech liczb: \(a\), \(b\), \(c\), jest równa \(2\).
Średnia arytmetyczna czterech liczb: \(d\), \(e\), \(f\), \(g\), jest równa \(5,5\).
Średnia arytmetyczna siedmiu liczb: \(a\), \(b\), \(c\), \(d\), \(e\), \(f\), \(g\), jest równa:
A. \(3,5\)
B. \(3,75\)
C. \(4\)
D. \(4,25\)
Wyjaśnienie:
Średnia arytmetyczna liczb \(a, b, c\) jest równa \(2\), zatem:
$$\frac{a+b+c}{3}=2 \\
a+b+c=6$$
Średnia arytmetyczna liczb \(d, e, f, g\) jest równa \(5,5\), zatem:
$$\frac{d+e+f+g}{4}=5,5 \\
d+e+f+g=22$$
Tym samym średnia arytmetyczna wszystkich siedmiu liczb będzie równa:
$$śr=\frac{a+b+c+d+e+f+g}{7} \\
śr=\frac{6+22}{7} \\
śr=\frac{28}{7} \\
śr=4$$
Zadanie 26. (2pkt) Rozwiąż nierówność \(3x^{2}+4x\ge6x+8\)
Odpowiedź
\(x\in(-\infty,-\frac{4}{3}]\cup[2,\infty)\)
Wyjaśnienie:
Krok 1. Przekształcenie nierówności do postaci ogólnej.
Przenosimy wszystkie wyrazy na lewą stronę i doprowadzamy całość do postaci ogólnej:
$$3x^2+4x-6x-8\ge0 \\
3x^2-2x-8\ge0$$
Krok 2. Obliczenie miejsc zerowych wielomianu.
Współczynniki: \(a=3,\;b=-2,\;c=-8\)
$$Δ=b^2-4ac=(-2)^2-4\cdot3\cdot(-8)=4+96=100 \\
\sqrt{Δ}=\sqrt{100}=10$$
$$x_{1}=\frac{-b-\sqrt{Δ}}{2a}=\frac{-(-2)-10}{2\cdot3}=\frac{2-10}{6}=\frac{-8}{6}=-\frac{4}{3} \\
x_{2}=\frac{-b+\sqrt{Δ}}{2a}=\frac{-(-2)+10}{2\cdot3}=\frac{2+10}{6}=\frac{12}{6}=2$$
Krok 3. Szkicowanie wykresu paraboli.
Z racji tego, iż współczynnik kierunkowy \(a\) jest dodatni, to parabola będzie mieć ramiona skierowane do góry. Zaznaczamy więc na osi wyznaczone miejsca zerowe (kropki będą zamalowane, bo w nierówności wystąpił znak \(\ge\)) i rysujemy parabolę:
Krok 4. Odczytanie rozwiązania.
Szukamy wartości większych lub równych zero, zatem zerkamy na to co znajduje się nad osią. Rozwiązaniem jest więc suma przedziałów:
\(x\in(-\infty,-\frac{4}{3}]\cup[2,\infty)\)
Zadanie 27. (2pkt) Wykaż, że dla każdej liczby rzeczywistej \(a\) i dla każdej liczby rzeczywistej \(b\) prawdziwa jest nierówność \(a(a-b)\ge b(a-3b)\)
Odpowiedź
Udowodniono wykorzystując wzory skróconego mnożenia.
Wyjaśnienie:
Krok 1. Przekształcenie nierówności.
Na początku uporządkujmy cały zapis i przenieśmy wszystkie wyrazy na lewą stronę:
$$a^{2}-ab\ge ab-3b^{2} \\
a^{2}-ab-ab+3b^{2}\ge0 \\
a^{2}-2ab+3b^{2}\ge0$$
Krok 2. Zastosowanie wzoru skróconego mnożenia.
Kluczem do sukcesu jest rozbicie \(3b^{2}\) na sumę \(b^{2}+2b^{2}\), aby móc za chwilę skorzystać ze wzoru na kwadrat różnicy:
$$a^{2}-2ab+b^{2}+2b^{2}\ge0 \\
(a-b)^{2}+2b^{2}\ge0$$
Krok 3. Zakończenie dowodzenia.
Kwadrat dowolnej liczby rzeczywistej jest zawsze nieujemny, więc \((a-b)^{2}\) oraz \(b^{2}\) są większe od zera. To oznacza również, że większe od zera będzie \(2b^{2}\). Suma dwóch liczb nieujemnych jest zawsze większa lub równa zero. Nierówność jest zatem prawdziwa dla każdej liczby rzeczywistej \(a\) i \(b\), co należało udowodnić.
Zadanie 28. (2pkt) Na przedstawienie w pewnym teatrze sprzedawano bilety według poniższego cennika.
Na to przedstawienie sprzedano łącznie \(200\) biletów.
Po opłaceniu kosztów związanych z organizacją przedstawienia w wysokości \(25\%\) wpływów ze sprzedaży biletów organizatorom pozostało \(4665\) \(zł\).
Oblicz liczbę biletów ulgowych sprzedanych na to przedstawienie.
Wyjaśnienie:
Krok 1. Obliczenie całkowitych wpływów ze sprzedaży biletów.
Niech \(W\) oznacza całkowite wpływy ze sprzedaży biletów. Skoro po odliczeniu \(25\%\) kosztów zostało \(4665\) \(zł\), to kwota ta stanowi \(75\%\) całkowitych wpływów:
$$0,75W=4665 \\
W=\frac{4665}{0,75}=6220$$
Całkowite wpływy wyniosły \(6220 zł\).
Krok 2. Ułożenie i rozwiązanie układu równań.
Niech \(x\) oznacza liczbę biletów normalnych, a \(y\) liczbę biletów ulgowych. Wiemy, że łącznie sprzedano \(200\) biletów, zatem:
$$x+y=200$$
Równanie opisujące wpływy ze sprzedaży to:
$$35x+25y=6220$$
Te dwa równania tworzą teraz układ równań, który musimy rozwiązać:
\begin{cases}
x+y=200 \\
35x+25y=6220
\end{cases}
Metoda rozwiązywania jest dowolna, ale najłatwiej będzie chyba dostrzec, że z pierwszego równania otrzymamy \(x=200-y\) i tę wartość możemy od razu podstawić do drugiego równania:
$$35\cdot(200-y)+25y=6220 \\
7000-35y+25y=6220 \\
-10y=-780 \\
y=78$$
Zadanie 29. (2pkt) Dany jest trójkąt \(KLM\), w którym \(|KM|=a\) oraz \(|LM|=b\). Dwusieczna kąta \(LMK\) przecina bok \(KL\) w punkcie \(N\) (zobacz rysunek).
Wykaż, że stosunek pola trójkąta \(KNM\) do pola trójkąta \(NLM\) jest równy \(\frac{a}{b}\).
Odpowiedź
Udowodniono, korzystając ze wzoru na pole trójkąta z sinusem (lub korzystając z twierdzenia o dwusiecznej kąta).
Wyjaśnienie:
I sposób - z wykorzystaniem wzorów na pole trójkąta (z sinuem)
Krok 1. Zapisanie pól trójkątów z wykorzystaniem wzoru z sinusem.
Oznaczmy miarę kąta \(KMN\) oraz \(NML\) jako \(α\), co wynika z faktu, że odcinek \(MN\) jest dwusieczną kąta \(LMK\). Korzystając ze wzoru na pole trójkąta z sinusem kąta między bokami, pole trójkąta \(KNM\) możemy zapisać jako:
$$P_{KNM}=\frac{1}{2}\cdot |KM|\cdot |MN|\cdot \sinα \\
P_{KNM}=\frac{1}{2}\cdot a\cdot |MN|\cdot \sinα$$
Podobnie postępujemy dla trójkąta \(NLM\), jego pole wyznaczymy również ze wzoru z sinusem:
$$P_{NLM}=\frac{1}{2}\cdot |LM|\cdot |MN|\cdot \sinα \\
P_{NLM}=\frac{1}{2}\cdot b\cdot |MN|\cdot \sinα$$
Krok 2. Wyznaczenie stosunku pól obydwu trójkątów.
Zgodnie z poleceniem musimy teraz obliczyć stosunek pól, czyli podzielić pole pierwszego trójkąta przez pole drugiego trójkąta. W wyniku tego dzielenia powtarzające się wyrażenia nam się po prostu skrócą:
$$\frac{P_{KNM}}{P_{NLM}}=\frac{\frac{1}{2}\cdot a\cdot |MN|\cdot \sinα}{\frac{1}{2}\cdot b\cdot |MN|\cdot \sinα} \\
\frac{P_{KNM}}{P_{NLM}}=\frac{a}{b}$$
Otrzymaliśmy oczekiwany stosunek pól powierzchni, zatem dowodzenie możemy uznać za zakończone.
II sposób - z wykorzystaniem twierdzenia o dwusiecznej kąta.
Krok 1. Zastosowanie twierdzenia o dwusiecznej kąta w trójkącie.
Zgodnie z twierdzeniem o dwusiecznej kąta wewnętrznego w trójkącie, dwusieczna dzieli bok przeciwległy na odcinki proporcjonalne do długości pozostałych boków. Zatem:
$$\frac{|KN|}{|NL|}=\frac{|KM|}{|LM|}=\frac{a}{b}$$
Krok 2. Analiza pól trójkątów.
Trójkąty \(KNM\) oraz \(NLM\) mają wspólną wysokość opuszczoną z wierzchołka \(M\) na prostą zawierającą podstawę \(KL\). Oznaczmy tę wysokość jako \(h\). W takim razie:
· pole trójkąta \(KNM\) to: \(P_{KNM}=\frac{1}{2}\cdot|KN|\cdot h\)
· pole trójkąta \(NLM\) to: \(P_{NLM}=\frac{1}{2}\cdot|NL|\cdot h\)
Krok 3. Obliczenie stosunku pól i zakończenie dowodzenia.
Stosunek pól powierzchni jest zatem równy:
$$\frac{P_{KNM}}{P_{NLM}}=\frac{\frac{1}{2}\cdot|KN|\cdot h}{\frac{1}{2}\cdot|NL|\cdot h}=\frac{|KN|}{|NL|}$$
Z pierwszego kroku wiemy, że \(\frac{|KN|}{|NL|}=\frac{a}{b}\), co kończy dowód.
Zadanie 30. (2pkt) Dany jest ostrosłup prawidłowy czworokątny, w którym przekątna podstawy ma długość \(8\sqrt{3}\). Krawędź boczna tego ostrosłupa jest nachylona do płaszczyzny podstawy pod kątem \(30^{\circ}\). Oblicz objętość tego ostrosłupa.
Wyjaśnienie:
Krok 1. Obliczenie pola podstawy.
Podstawą ostrosłupa prawidłowego czworokątnego jest kwadrat. Pole kwadratu można obliczyć ze wzoru wykorzystującego długość przekątnej \(d\):
$$P_p=\frac{d^2}{2} \\
P_{p}=\frac{(8\sqrt{3})^2}{2} \\
P_{p}=\frac{64\cdot3}{2} \\
P_{p}=\frac{192}{2} \\
P_{p}=96$$
Krok 2. Obliczenie wysokości ostrosłupa.
Kąt nachylenia krawędzi bocznej do płaszczyzny podstawy to kąt między krawędzią boczną a połową przekątnej podstawy. Tworzą one wraz z wysokością ostrosłupa (\(H\)) trójkąt prostokątny.
Połowa przekątnej podstawy jest równa:
$$\frac{d}{2}=\frac{8\sqrt{3}}{2}=4\sqrt{3}$$
Zerkamy zatem na nasz zaznaczony na rysunku trójkąt prostokątny z którego obliczymy teraz wysokość bryły. Korzystając z funkcji trygonometrycznych (albo z własności trójkąta o kątach \(30^{\circ}, 60^{\circ}, 90^{\circ}\)), możemy zapisać, że:
$$tg30^{\circ}=\frac{H}{\frac{d}{2}} \\
\frac{\sqrt{3}}{3}=\frac{H}{4\sqrt{3}} \quad\bigg/\cdot4\sqrt{3} \\
H=\frac{\sqrt{3}\cdot4\sqrt{3}}{3} \\
H=\frac{4\cdot3}{3} \\
H=4$$
Krok 3. Obliczenie objętości ostrosłupa.
Mamy już wszystkie potrzebne miary, zatem możemy przejść do obliczenia objętości bryły:
$$V=\frac{1}{3}\cdot P_p\cdot H \\
V=\frac{1}{3}\cdot96\cdot4 \\
V=32\cdot4 \\
V=128$$
Zadanie 31. (2pkt) Dane są dwa zbiory cyfr: \(X=\{1,3,5,7,9\}\) oraz \(Y=\{0,2,4,6,8\}\). Losujemy jedną cyfrę ze zbioru \(X\), a następnie losujemy jedną cyfrę ze zbioru \(Y\). Następnie zapisujemy liczbę dwucyfrową w ten sposób, że cyfra wylosowana ze zbioru \(X\) jest cyfrą dziesiątek, a cyfra wylosowana ze zbioru \(Y\) jest cyfrą jedności tej liczby dwucyfrowej.
Oblicz prawdopodobieństwo zdarzenia \(A\) polegającego na tym, że otrzymana w ten sposób liczba dwucyfrowa będzie podzielna przez \(6\).
Odpowiedź
\(P(A)=\frac{9}{25}\)
Wyjaśnienie:
Krok 1. Obliczenie liczby wszystkich zdarzeń elementarnych.
Zbiór \(X\) ma \(5\) elementów, zbiór \(Y\) ma \(5\) elementów. Zgodnie z regułą mnożenia, liczba wszystkich możliwych utworzonych liczb dwucyfrowych wynosi w takim razie \(|\Omega|=5\cdot5=25\).
Krok 2. Wyznaczenie liczby zdarzeń sprzyjających.
Liczba jest podzielna przez \(6\), jeśli jest podzielna przez \(2\) i przez \(3\).
Ponieważ cyfrą jedności jest zawsze cyfra ze zbioru \(Y\) (a wszystkie cyfry w \(Y\) są parzyste), każda utworzona liczba będzie parzysta (podzielna przez \(2\)). Musimy zatem sprawdzić tylko warunek podzielności przez \(3\). Liczba dzieli się przez \(3\), gdy suma jej cyfr dzieli się przez \(3\). Wypiszmy pary (cyfra dziesiątek z \(X\), cyfra jedności z \(Y\)), których suma dzieli się przez \(3\):
· dla \(1\): \(1+2=3\), \(1+8=9\) (liczby: \(12\), \(18\))
· dla \(3\): \(3+0=3\), \(3+6=9\) (liczby: \(30\), \(36\))
· dla \(5\): \(5+4=9\) (liczba: \(54\))
· dla \(7\): \(7+2=9\), \(7+8=15\) (liczby: \(72\), \(78\))
· dla \(9\): \(9+0=9\), \(9+6=15\) (liczby: \(90\), \(96\))
To oznacza, że wszystkich zdarzeń sprzyjających mamy:
$$|A|=2+2+1+2+2=9$$
Krok 3. Obliczenie prawdopodobieństwa.
$$P(A)=\frac{9}{25}$$
Zadanie 32. (4pkt) W kartezjańskim układzie współrzędnych \((x,y)\) wykresem funkcji kwadratowej \(f\) jest parabola o wierzchołku w punkcie \(W = (3, -2)\). Funkcja kwadratowa \(g\) jest określona za pomocą funkcji \(f\) wzorem \(g(x) = f(x + 1)\). Jednym z miejsc zerowych funkcji \(g\) jest liczba \(0\).
Wyznacz wzór funkcji \(f\) w postaci ogólnej.
Odpowiedź
\(f(x)=\frac{1}{2}x^2-3x+2\frac{1}{2}\)
Wyjaśnienie:
Krok 1. Zapisanie wzoru funkcji \(f\) w postaci kanonicznej.
Znając współrzędne wierzchołka \(W=(3, -2)\), możemy zapisać wzór funkcji \(f\) w postaci kanonicznej:
$$f(x)=a(x-p)^2+q \\
f(x)=a(x-3)^2-2$$
Krok 2. Wykorzystanie własności funkcji \(g\) do wyznaczenia współczynnika \(a\).
Wiemy, że \(g(x)=f(x+1)\). Mówiąc bardzo obrazowo, jeżeli do wzoru funkcji \(f(x)\) podstawimy w miejsce \(x\) wyrażenie \(x+1\), to otrzymamy wzór funkcji \(g\):
$$g(x)=a(x+1-3)^2-2
g(x)=a(x-2)^2-2$$
Z treści zadania wynika, że miejscem zerowym funkcji \(g\) jest liczba \(0\). Skoro tak, to oznacza, że podstawiając \(x=0\) powinniśmy otrzymać wynik równy \(0\), zatem:
$$a\cdot(0-2)^2-2=0 \\
a\cdot(-2)^2-2=0 \\
4a-2=0 \\
4a=2 \\
a=\frac{1}{2}$$
Współczynnik \(a\) funkcji \(f(x)\) będzie taki sam jak funkcji \(g(x)\), a to prowadzi nas do wniosku, że:
$$f(x)=\frac{1}{2}(x-3)^2-2$$
Krok 3. Zapisanie wzoru funkcji \(f\) w postaci ogólnej.
Na koniec musimy jeszcze zapisać wzór naszej funkcji w postaci ogólnej, zatem:
$$f(x)=\frac{1}{2}(x-3)^2-2 \\
f(x)=\frac{1}{2}(x^2-6x+9)-2 \\
f(x)=\frac{1}{2}x^2-3x+4\frac{1}{2}-2 \\
f(x)=\frac{1}{2}x^2-3x+2\frac{1}{2}$$
Zadanie 33. (4pkt) Ciąg arytmetyczny \((a_{n})\) jest określony wzorem \(a_{n}=3n+5\) dla każdej liczby naturalnej \(n\ge1\). Trzywyrazowy ciąg \((a_{1},a_{9},a_{k})\) jest geometryczny. Oblicz \(k\) oraz sumę \(S_{k}\) początkowych \(k\) wyrazów ciągu arytmetycznego \((a_{n})\).
Wyjaśnienie:
Krok 1. Obliczenie wyrazów \(a_1\) oraz \(a_9\).
Podstawiając odpowiednie wartości \(n\) do wzoru ciągu, otrzymamy:
$$a_1=3\cdot1+5=3+5=8$$
$$a_9=3\cdot9+5=27+5=32$$
Krok 2. Obliczenie wartości \(a_k\).
Dla trzech kolejnych wyrazów ciągu geometrycznego zachodzi równość:
$$a_{2}^2=a_{1}\cdot a_{3}$$
Podstawiając znane informacje do tej zależności, otrzymamy:
$$32^2=8\cdot a_{k} \\
1024=8\cdot a_{k} \\
a_{k}=128$$
Krok 3. Obliczenie \(k\).
Wiemy już, że nasz trzeci wyraz określony jako \(a_{k}\) jest równy \(128\). Celem zadania jest obliczenie ile wynosi to \(k\), czyli tak obrazowo rzecz ujmując, musimy ustalić którym wyrazem ciągu \(a_{n}\) jest liczba \(128\). W tym celu musimy przyrównać \(128\) do wzoru \(a_{n}=3n+5\), otrzymując:
$$3n+5=128 \\
3n=123 \\
n=41$$
To oznacza, że jest to \(41.\) wyraz ciągu \(a_{n}\), czyli tym samym \(k=41\).
Zadanie 34. (5pkt) W układzie współrzędnych \((x,y)\) punkty \(A=(-4,-2)\) i \(B=(-2,10)\) są wierzchołkami trójkąta równoramiennego \(ABC\), w którym \(|AC|=|BC|\). Wierzchołek \(C\) leży na osi \(Ox\) układu współrzędnych. Oblicz współrzędne wierzchołka \(C\) oraz pole trójkąta \(ABC\).
Odpowiedź
\(C=(21, 0)\) oraz \(P=148\)
Wyjaśnienie:
Krok 1. Wyznaczenie współrzędnych punktu \(C\).
Skoro punkt \(C\) leży na osi \(OX\), to jego współrzędne mają postać \(C=(x, 0)\).
Z treści zadania wiemy, że \(|AC|=|BC|\), co oznacza również, że \(|AC|^{2}=|BC|^{2}\). Korzystając ze wzoru na długość odcinka w układzie współrzędnych, moglibyśmy teraz zapisać, że:
$$|AC|^{2}=(x-(-4))^{2}+(0-(-2))^{2} \\
|AC|^{2}=(x+4)^{2}+2^{2} \\
|AC|^{2}=(x+4)^{2}+4$$
$$|BC|^{2}=(x-(-2))^{2}+(0-10)^{2} \\
|BC|^{2}=(x+2)^{2}+(-10)^{2} \\
|BC|^{2}=(x+2)^{2}+100$$
Skoro te dwa wyrażenia mają być sobie równe, to:
$$(x+4)^{2}+4=(x+2)^{2}+100 \\
x^{2}+8x+16+4=x^{2}+4x+4+100 \\
x^{2}+8x+20=x^{2}+4x+104 \\
8x-4x=104-20 \\
4x=84 \\
x=21$$
Współrzędne punktu \(C\) to \((21, 0)\).
Krok 2. Obliczenie długości podstawy \(AB\).
Korzystając ze wzoru na długość odcinka, możemy zapisać, że:
$$|AB|=\sqrt{(x_{B}-x_{A})^{2}+(y_{B}-y_{A})^{2}} \\
|AB|=\sqrt{(-2-(-4))^{2}+(10-(-2))^{2}} \\
|AB|=\sqrt{2^{2}+12^{2}}=\sqrt{4+144} \\
|AB|=\sqrt{148} \\
|AB|=\sqrt{4\cdot37}=2\sqrt{37}$$
Krok 3. Obliczenie wysokości trójkąta.
W trójkącie równoramiennym wysokość opuszczona na podstawę dzieli ją na dwie równe części. Oznaczmy środek odcinka \(AB\) jako \(D\).
$$D=\left(\frac{-4+(-2)}{2}, \frac{-2+10}{2}\right) \\
D=\left(\frac{-6}{2}, \frac{8}{2}\right) \\
D=(-3, 4)$$
Wysokość \(h\) to długość odcinka \(CD\), zatem ponownie korzystając ze wzoru na długość odcinka, otrzymamy:
$$|CD|=\sqrt{(x_{D}-x_{C})^{2}+(y_{D}-y_{C})^{2}} \\
|CD|=\sqrt{(-3-21)^{2}+(4-0)^{2}} \\
|CD|=\sqrt{(-24)^{2}+4^{2}} \\
|CD|=\sqrt{576+16} \\
|CD|=\sqrt{592} \\
|CD|=\sqrt{16\cdot37} \\
|CD|=4\sqrt{37}$$
Tym samym \(h=4\sqrt{37}\).
Krok 4. Obliczenie pola trójkąta \(ABC\).
Mamy już komplet danych, zatem zostało nam już tylko formalne obliczenie pola trójkąta:
$$P=\frac{1}{2}\cdot|AB|\cdot h \\
P=\frac{1}{2}\cdot2\sqrt{37}\cdot4\sqrt{37} \\
P=\sqrt{37}\cdot4\sqrt{37} \\
P=4\cdot37 \\
P=148$$
Czy tutaj żeby zdać trzeba mieć 15 dobrze czy 14 punktów?
Trzeba mieć 30% z 50, czyli 15 ;)
Czy w zadaniu 26 za obliczenie delty poprawnie oraz x1 i x2 będzie jeden punkt?
Na 99% tak właśnie będzie :)
Czy za obliczenie samej delty w zadaniu 26 będzie jeden punkt ?
Trzeba byłoby jeszcze obliczyć miejsca zerowe ;)
jesli w 26 zadaniu zle skrocilem x1, oraz przez to odwrocilem >/ , to 0 pkt dostane?
Hmmm, trudno mi stwierdzić jednoznacznie, ale wygląda na to, że jak miejsca zerowe są źle, a potem i odczyty są źle, to może faktycznie być 0 punktów… :(
Czy jak zapomniałam skrócić 8/6 zeby bylo 4/3 to mi odejmą punkt gdy całą resztę zrobiłam dobrze?
Brak skrócenia nie jest problemem, będzie pełna punktacja ;)
To samo zrobiłam! Dziękujemy za odpowiedź, świetnie <3
Dzień dobry, mam takie pytanie, jeśli w zadaniu 28 wynik mi zły wyszedł, ale gdy zacząłem rozwiązywać proporcjami to zadanie to w trakcie rozwiązywanie wyszła mi liczba 6220, czy za to mogę dostać 1 punkt?
Trudno mi jednoznacznie to ocenić, dużo zależy co tam w kluczu będzie oceniane i czy w ogóle wiedziałeś co tam obliczasz ;)
Czy w zadaniu 27 sam zapis wzoru, oraz KM/LM = a/b da chociaż jeden punkt ?
To może być za mało…
Czy w zadaniu nr. 28 kiedy podałem prawidłową odpowiedź lecz nie zrobiłem tego za pomocą 1 niewiadomej jest szansa na uzyskanie 2 punktów – obliczyłem kwotę 100% – 6220zł metodą na krzyż
Sposób rozwiązywania jest dowolny, byleby był poprawny ;)
Zad 29 tw o dwusiecznej nie ma na podstawie (tworzący arkusz chyba o tym zapomnieli bo zadanie generalnie było pod to), biorąc pod uwagę to co jest na podstawie to najłatwiej zrobić korzystając z wzorów na pole 1/2• ax•sin(alfa) / 1/2•bx•sin(alfa)
A rzeczywiście, w starej formule nie ma tego twierdzenia, więc trzeba się posiłkować tym wzorem na pole sinusów. Ja chyba po prostu dodam tutaj dwa warianty rozwiązania tego zadania, bo widzę że generalnie ludzie znacznie częściej chyba korzystali z tej drugiej metody (także w najnowszej formule) ;)
Jeśli w zadaniu 26 wyliczyłam miejsca zerowe i narysowałam parabolę ramionami do góry i dałam kropki zamalowane ale przedstawiłam to jako x należy do przedziału [-4/3 , 2 ] to jak mogę mieć to punktowane?
Będzie po prostu 1 punkt za to zadanie ;)
W zadaniu 34 wyszło mi C(20,0) i Pole 142. Hmm
Już wiem. „Połknęłam” 4 :( A taki ładny wynik wyszedł
W 26 zadaniu napisałam zamiast -3/4 to -1 1/4 i zamiast sumy napisałam „i” czy odejmą mi za to punkty? Zaćmiło mnie totalnie
No niestety odejmą, przecież nie jest to poprawny wynik, a i jeszcze jest tu dwukrotna pomyłka…
pomyliło mi się, chodziło mi o -1 1/3
Czy na arkuszach może pojawić się inna kolejność odpowiedzi?
Tak, były dwie wersje, które różniły się tylko kolejnością proponowanych odpowiedzi, tak aby uczniowie od siebie nie ściągali ;)
Jest szansa że w 29 zadaniu dostanę chociaż punkt jak pomyliłem stosunek z podobieństwem i przed całymi obliczeniami wpisałem k do kwadratu ale reszta obliczeń była prawidłowa i wyszedł dobry wynik?
To zadanie dowodowe, więc trudno mi się odnieść do tego co tam realnie napisałeś/aś…
Jasne
W skrócie napisałem tam po prostu k^2=1/2*a*x*sin / 1/2*b*x*sin i potem rozwiązałem tak że wyszło to a/b. Jedyny błąd to te k^2 niepotrzebne…
W zadaniu z biletami nie pomyślałem żeby ułożyć równanie i zrobiłem na szybko metodą prób i błędów, więc jedyne obliczenia jakie miałem to wyliczenie pełnego zarobku za bilety, a potem podstawowe dzielenie ceny przez bilety itp. Ciekawe czy będzie chociaż punkt za to…
Czasami jest tak, że jest za to wręcz pełna punktacja ;)
Jeśli w zadaniu 26 delta wyszła mi 4, czyli 2 wyliczyłam miejsca zerowe i narysowałem parabolę ramionami do góry i dałem kropki zamalowane ale przedstawiłam to jako x należy do przedziału [4/3, 2] to jest szansa na 1 punkt? I z ciągów za obliczenie a9?
Będzie 1 punkt za obliczenie miejsc zerowych ;) Co do ciągów – samo obliczenie a9 to może być za mało…
jak coś to te 4/3 napisałem na plusie, a z ciągów obliczyłem an=3n+5 i tak do 9.
Achhh, no to te miejsce zerowe masz jednak źle, to teraz nie wiem jak to będzie liczone – musiałby nam tutaj jakiś egzaminator podpowiedzieć, może z czasem ktoś tu zajrzy i odpisze ;)
Czy jak w zadaniu 31 obliczyłam tylko omegę to będę miała 1 punkt?
Prawdopodobnie tak ;)
Dzień dobry, czy jeśli w zadaniu 27 tylko pomnożyłam to co było w treści zadania i wyszło mi to co Panu w pierwszej linijce w wyjaśnieniu to mogę liczyć na punkt czy jest dopiero jak przerzuci się na drugą stronę wszystko?
Na 99% to będzie za mało – tam aby zdobyć jeden punkt trzeba będzie prawdopodobnie dojść do samego końca tych przekształceń, a drugi punkt będzie za wyjaśnienie dlaczego ta otrzymana nierówność jest prawdziwa ;)